تلاش برای ساختن شهرهایی تاب‌آور؛ نگاهی به ضرورت پدافند غیرعامل در مدیریت شهری
تاریخ انتشار: 4 آبان 1405
تعداد بازدید: 17
تلاش برای ساختن شهرهایی تاب‌آور؛
نگاهی به ضرورت پدافند غیرعامل در مدیریت شهری
یادداشت دکتر ابوالفضل طیبی: به مناسبت هفته پدافند غیرعامل
ارزش بسیاری از خدمات شهری زمانی روشن می‌شود که برای چند ساعت از دسترس خارج شوند؛ جمع‌آوری پسماند متوقف شود، مسیر عبور خودروهای امدادی بسته بماند یا شهروندان نتوانند اطلاعات درست و به‌موقع دریافت کنند. پرسش مدیریت شهری باید پیش از رسیدن چنین روزی روشن باشد: اگر بخشی از امکانات شهر از کار افتاد، زندگی مردم چگونه ادامه پیدا می‌کند؟
از نگاه من، این پرسش باید مبنای توجه به پدافند غیرعامل در شهرداری‌ها باشد. حفاظت از شهر، در کنار مراقبت از تأسیسات و تجهیزات، به معنای حفظ توان خدمت‌رسانی است؛ اینکه یک اختلال، مجموعه خدمات را متوقف نکند و شهر بتواند با امکانات جایگزین، نیازهای ضروری مردم را پاسخ دهد.
در چارچوب‌های معتبر تاب‌آوری شهری نیز بر شناخت آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها، نگهداری مستمر و داشتن برنامه تداوم خدمات تأکید شده است. این نگاه، آمادگی را به بخشی از اداره روزمره شهر تبدیل می‌کند؛ از تصمیم درباره محل استقرار یک خدمت تا شیوه نگهداری تجهیزات و تقسیم مسئولیت میان دستگاه‌ها.
برای شهرداری‌ها، نقطه شروع می‌تواند بازبینی چند موضوع مشخص باشد: کدام خدمات باید در هر شرایطی ادامه پیدا کنند؟ توقف هرکدام چه پیامدی برای مردم دارد؟ چه امکاناتی برای ادامه کار در دسترس است و مسئول فعال‌کردن آن‌ها چه کسی است؟ پاسخ این پرسش‌ها باید برای کارکنان اجرایی نیز روشن باشد. برنامه‌ای که تنها در پرونده‌ها بماند و در تمرین عملی آزموده نشود، مبنای مطمئنی برای تصمیم‌گیری در لحظه اختلال نخواهد بود.
توسعه شهر هم باید با همین حساسیت دنبال شود. هنگام بررسی یک پروژه، در کنار هزینه، زمان اجرا و کیفیت ساخت، لازم است درباره عملکرد آن در شرایط اضطراری نیز پرسیده شود. دسترسی نیروهای امدادی، امکان ادامه خدمت، وابستگی تجهیزات به یک منبع و قابلیت بازیابی اطلاعات، موضوعاتی هستند که باید پیش از بهره‌برداری بررسی شوند. پیشنهاد من این است که ارزیابی آسیب‌پذیری، جای مشخصی در بررسی طرح‌ها و پروژه‌های شهری پیدا کند.
در این میان، شهرهای کوچک به راه‌حل‌های متناسب با توان خود نیاز دارند. نمی‌توان از همه شهرداری‌ها انتظار داشت تجهیزات و امکانات یکسانی فراهم کنند. سازمان‌های همیاری شهرداری‌ها می‌توانند زمینه همکاری میان شهرها را فراهم کنند؛ از آموزش مشترک نیروها و انتقال تجربه تا برنامه‌ریزی برای استفاده پشتیبان از ماشین‌آلات و ظرفیت‌های فنی. برای سازمان همیاری شهرداری‌های خراسان رضوی نیز این حوزه می‌تواند یکی از محورهای همکاری با شهرداری‌های استان باشد؛ با مسئولیت‌های روشن و ترتیباتی که پیش از زمان نیاز مشخص شده‌اند.
بخش دیگری از آمادگی به ارتباط با مردم مربوط است. شهروند باید بداند هنگام اختلال، اطلاعات معتبر را از کجا دریافت کند و برای پیگیری نیاز ضروری خود به کدام مسیر مراجعه کند. در این برنامه‌ریزی، شرایط سالمندان، افراد دارای معلولیت، کودکان و خانواده‌هایی که دسترسی کمتری به ابزارهای ارتباطی دارند، باید دیده شود. نمی‌توان یک شیوه اطلاع‌رسانی را برای همه کافی دانست.
هفته پدافند غیرعامل فرصت مناسبی است تا هر شهرداری یک ضعف مشخص در تداوم خدمات خود را شناسایی کند و برای رفع آن، مسئول و زمان تعیین کند. اصلاح یک وابستگی، آزمودن یک روش جایگزین یا روشن‌کردن یک مسئولیت مبهم می‌تواند حاصل عملی این هفته باشد.
معیار آمادگی شهر را باید در زندگی مردم جست‌وجو کرد: اینکه در روزهای سخت، خدمات ضروری تا چه اندازه در دسترس می‌مانند و شهر با چه سرعتی می‌تواند به وضعیت عادی بازگردد. مسئولیت ما این است که پاسخ این پرسش را پیش از وقوع اختلال آماده کرده باشیم.
در پایان هفته نکوداشت پدافند غیرعامل را به تمامی دژبانان امنیت ملی، مسئولان و مردم عزیز کشور تبریک می‌گویم. بیایید بدانیم که آمادگی در برابر تهدیدات نوین تنها از مسیر «دانش»، «اتحاد» و «مدیریت هوشمندانه» میسر خواهد بود./م.ا/4051025/
تصاویر
ارسال دیدگاه